Op weg naar een groene economie en groene banen

woensdag, 17 februari 2010 14:39

Vakbonden denken overal ter wereld na  hoe (naast de bedreigingen) ook de economische kansen die de noodzakelijke verandering naar een Co2 arme economie opleveren, omgezet kan worden in werkgelegenheid: de zogenaamde ‘groene’ banen.

In Kopenhagen vond in december een driedaagse ontmoeting plaats van vakbonden aangesloten bij de internationale vakbondbeweging ITUC. Vanuit de FNV hebben Jerry van den  Berge (AbvaKabo) en ondergetekende deelgenomen aan deze driedaagse.

In een aantal workshops deelden we ervaringen. Zo werden vanuit de sectorale beroepsfederaties op internationaal en Europees niveau standpunten en visies m.b.t. klimaatbeleid gepresenteerd. Opvallend eensgezind klinkt vanuit diverse sectoren de mening dat de omslag naar verduurzaming onvermijdelijk is en noodzakelijk. Daarbij wordt ook vaak de link gelegd naar maatregelen om uit de crisis te komen. Niet alleen ‘groene’sectoren moeten daarbij in beeld komen, maar alle economische sectoren moeten – binnen hun mogelijkheden - de omslag naar verduurzaming maken. Dat gaat niet zomaar en vraagt om flankerend beleid.

Ik heb een aantal workshops bijgewoond over ‘groene banen’. Een aantal uitspraken die mij zijn bijgebleven en mij aan het denken hebben gezet, wil ik graag met jullie delen:

• Groene banen zijn niet nieuw: ze bestaan al heel lang, vooral aan de onderkant van de samenleving en in de informele economie: denk aan de vuilnisophalers in India die dagelijks de straten vegen. Groene banen vragen dus om een strategie voor een leefbaar bestaan en inkomen, en gaan hand in hand met een strategie voor voedselzekerheid en armoedebestrijding. Sewa (India, vakbond die vrouwen/ondernemerschap hoog in het vaandel draagt) heeft een aantal interessante projecten met en door vrouwen ontwikkeld met deze integrale strategie die tegelijkertijd nieuw (eigen) werk en daarmee een economisch bestaan biedt aan vrouwen door de kansen van vergroening te benutten.

• Groene banen zijn ook lang niet altijd ‘Decent  work’: denk aan de recycling van afgedankte ICT apparatuur in een ontwikkelingsland: in deze sector werken werknemers zonder bescherming en zonder bekend te zijn met de gevaren van blootstelling aan schadelijke stoffen. Vakbonden zouden ism milieuorganisaties hier actiever aandacht voor moeten vragen.

• Werknemers in groene sectoren zijn niet per definitie vakbondsleden of vakbondsgeoriënteerd: organisatieopbouw en mobilisatie zijn daarom belangrijke aandachtspunten op de vakbondsagenda voor een vergroening van de economie.

• Groene nieuwe banen zullen ontstaan in ‘higher level’ sectoren, maar vooral in secundaire sectoren.

• En daar werken veel vrouwen. Groene banen bieden nieuwe kansen voor vrouwen, maar toegang tot die nieuwe groene banen hebben vrouwen, net als in andere sectoren, niet. Het genderperspectief in groene sectoren is dus wel degelijk een belangrijke zaak.

• Het gaat niet alleen om nieuwe banen in groene sectoren. Het gaat ook om vergroening in bestaande sectoren. Ook in sectoren waar veel vrouwen werken. Het verhogen van het milieubewustzijn en handelen, geeft een extra pre voor werknemers die nu of straks mee moeten gaan in transitie naar andere banen en zich daarvoor moeten kwalificeren. Vakbonden kunnen en moeten daar een belangrijke rol in vervullen (ook zelf die opleiding ontwikkelen en uitvoeren).

• Vakbonden moeten de brug slaan naar ‘everyday life’ van de werknemer en perspectief kunnen bieden: hoe vertel je anders de Poolse mijnwerker of de werknemer die werkt in kolengestookte bedrijven en zijn/haar baan verliest vanwege de omschakeling naar schone technologie dat hij/zij voor de groene economie moet kiezen?

• Investeringen; technologietransfer, opleiding en training; en organisatieopbouw zijn sleutelbegrippen. Voor ontwikkelde, maar vooral ook voor ontwikkelingslanden.

• Groene economie, groene banen zijn nu nog vooral conceptueel denken: het gaat erom concreet te worden en te laten zien wat het kan betekenen.

• Op steeds meer plaatsen zie je strategische allianties tussen vakbeweging en milieu-organisaties. Deze ontwikkeling moet worden gestimuleerd. (In Nederland werken FNV en aangesloten bonden ook – op specifieke dossiers – samen met milieu en/of ontwikkelingsorganisaties).